SOMS GROTE VERSCHILLEN IN DE EERSTE OKTOBER-DECADES!
DIT JAAR BEST WEL EEN KRANENZOMERTJE OP VRIJDAG 10 OKTOBER!
BIJZONDERHEDEN 10 OKTOBER
Voor weer-info klik op onderstaande links:
KNMI WEERVERTELLER WEERPLAZA WEERONLINE KMI-BELGIE WEER.NL WEERNIEUWS-VERWACHTING
Voor extremen etmaal KNMI-stations en het weer een jaar geleden klik op onderstaande links:
temp/neerslag dag/nacht temp/neerslag/wind uren zon een jaar geleden: De Bilt
Vrijdag over het etmaal van 10 oktober in Borculo liep de temperatuur op van de minimum-temperatuur van 10,8°C en met rugdekking van vier uur zon tot de maximum-temperatuur van 17,7°C. Neerslag viel er nog wel in Borculo in de nachtelijke uren met 0,6 millimeter.
In het oosten van het land spreekt men rond 10 oktober over de kranenzomer als de temperatuur er echt zin in heeft met ruimschoots zonneschijn. In 2023 op 10 oktober konden we met recht spreken van een kranenzomertje met 24,2°C op het KNMI-station Westdorpe en 8,5 uur zon op het KNMI-station Volkel en een droge dag in het hele land. Alleen het KNMI-station Terschelling bleef met 19,8°C als enige KNMI-station onder de warme grens van 20°C. In Borculo op 10 oktober 2023 met 6,7 uur zon 21,8°C en ook een droge dag. In 2024 op 10 oktober niet bepaald een kranenzomertje, temperaturen met name in het zuidoosten van het land nog 15,6°C op het KNMI-station Ell, geen enkel KNMI-station hield het droog tot aan 20,6 millimeter op het KNMI-station Schiphol en met de zon in het hele land onder de 5 uur tot 4,9 uur op het KNMI-station Stavoren. Ook veel wind tot windkracht zeven een harde wind in de kustgebieden en op het IJsselmeer met windstoten tot 71 kilometer per uur.
Een echte kranenzomer was er op 10 oktober 1921 op het inmiddels opgeheven KNMI-station Sittard met 30,1°C en dat is altijd nog het decade-record voor Nederland en landelijk de meest late tropische dag. Op het KNMI-station De Bilt werd het die dag 26,7°C en dat werd door de homogenisatie van data sinds 2016 herleid tot 25,8°C. Op het inmiddels opgeheven KNMI-station Winterswijk werd het die dag 27,2°C en op het KNMI-station Maastricht 29,7°C.
Onderstaande foto maakte Peter de Vries van de groenbedekking op zijn dak van de schuur.
Met de zon ging het in 2024 in oktober in de eerste decade in het noorden van het land stukken beter dan in 2023 begin oktober. Van 1 t/m 10 oktober 2023 op de KNMI-stations Eelde en Leeuwarden respectievelijk 26- en 21 uur zon tegen in 2024 respectievelijk rond 51- en 53 uur. Ook in Borculo in de eerste decade van oktober 2024 duidelijk meer zon als in oktober 2023 over de eerste tien etmalen, in 2023 36 uur en in 2024 49 uur zon. Nu in 2025 in de eerste oktober-decade komt Borculo uit op 30 uur zon en dat is 19 uur minder dan in de eerste decade van oktober 2024.
In 2024 met de zon in de eerste oktober-decade een meevaller t.o.v. 2023, voor het overige moest 2024 het flink afleggen tegen 2023. Het etmaalgemiddelde in oktober 2023 over de eerste decade kwam in Borculo uit op 16,4°C tegen in 2024 11,9°C. De gemiddelde maximum-temperatuur in de eerste oktober-decade van 2023 was in Borculo 20,1°C tegen in oktober 2024 15,8°C. Over de eerste tien oktober-etmalen in 2023 in Borculo slechts 2,8 millimeter neerslag tegen in oktober 2024 49 millimeter. Nu in de eerste decade van oktober 2025 in Borculo een etmaalgemiddelde van 12,5°C en het maximum-gemiddelde van 16,1°C. Neerslag is er in Borculo deze maand tot nu toe 40 millimeter gevallen.
De eerste decade van oktober 2023 is de warmste geworden voor Borculo sinds 1981. Ook het KNMI-station De Bilt bereikte in 2023 de warmste eerste oktober-decade, maar dan wel sinds 1901. Het KNMI-station De Bilt kwam tot een etmaalgemiddelde van 16,6°C tegen normaal 12,2°C. Het oude record was voor de eerste oktober-decade van 2001 met 15,0°C. In 2024 kwam het KNMI-station De Bilt uit rond 11,7°C en nu in oktober 2025 rond 12,7°C.
In 2020 voor Borculo op 10 oktober een etmaalgemiddelde van 9,8°C en daarmee voor het eerst in het naseizoen van 2020 onder de 10°C. In 2017 op 9 oktober het eerste etmaal van het naseizoen met een etmaalgemiddelde onder de 10°C met 8,8°C. In 2016 op 6 oktober voor het eerst in het naseizoen weer onder de 10°C met het etmaalgemiddelde. In 2018 mochten de thermische registers dan vaak geen grenzen kennen, toch hadden we in Borculo op 23 september wel het eerste etmaalgemiddelde van onder de 10°C met 9,4°C. In 2019 op 5 oktober voor het eerst onder de 10°C met het etmaalgemiddelde met 9,6°C, in 2021 op 7 oktober met 8,5°C, in 2022 op 11 oktober met 9,6°C, in 2023 op 15 oktober met 8,6°C, in 2024 het eerste etmaalgemiddelde onder de 10°C op 29 september met 9,5°C en dit jaar tot nu toe nog nog geen etmaalgemiddelde van onder de 10°C.
Onderstaande foto Maakte Frans Sijmons in Noorwegen, daar is de verkleuring van Moeder Natuur meestal vroeger dan in onze regio.
THERMISCHE UITSPATTING OP 10 OKTOBER
In de meeste jaren kunnen we op 10 oktober de conclusie trekken dat het verschil met 10 oktober 1921 wel bijzonder groot was! Toch was 10 oktober 2018 daarop een uitzondering. Want de hoogste temperatuur ooit in ons land in de eerste decade van oktober blijft onaangetast staan op 30,1°C en dat was op 10 oktober 1921 op het inmiddels opgeheven KNMI-station Sittard. Daar zaten we landelijk in oktober 2018 5,7°C van verwijderd op het KNMI-station Arcen met 24,4°C.
De laatste datum in het jaar dat de temperatuur op het KNMI-station De Bilt boven de 25°C kwam is 10 oktober 1921 met 26,7°C. Door de homogenisatie van data door het KNMI is sinds 2016 deze temperatuur wel herleid tot 25,8°C. Voor de homogenisatie was de 26,7°C ook het oktoberrecord voor De Bilt, dat is na de homogenisatie 4 oktober 1983 geworden met 26,5°C. In De Bilt is 15 april de vroegste zomerse datum sinds 1901 en dat was in 1904 met 26,4°C. Door de homogenisatie van data door het KNMI is sinds 2016 deze temperatuur herleid tot 25,8°C.
Op het inmiddels opgeheven KNMI-station Winterswijk op 10 oktober 1921 ook nog een zomerse dag met 27,2°C. Op het KNMI-station Maastricht werd het ook nog bijna tropisch met 29,7°C. Door de homogenisatie van data door het KNMI is deze waarde sinds 2016 herleid tot 28,7°C.
KRANENZOMER
Op onderstaande foto overvliegende kraanvogels en daarmee verbonden “de kranenzomer”.
In het oosten van het land spreekt men rond 10 oktober over de kranenzomer, althans als de temperatuur er echt zin in heeft. Deze singulariteit heeft zelfs een score van zo’n 70%. Dit jaar op vrijdag 10 oktober best wel een kranenzomertje, zeker in de zon was het voor het gevoel gewoon warm. De naam kranenzomer is een afgeleide van de trek van de kraanvogels die naar het zuiden vliegen. De trekrichting is dikwijls ook over het oosten van het land in de loop van oktober tot in december, dit is vaak een indrukwekkend gezicht om deze grote vogels over te zien vliegen. Vaak verzamelen deze kraanvogels zich in het noorden van Duitsland, o.a. in de Bodden van Rügen. Dit is vaak een massaal gebeuren van wel rond de 40.000 kraanvogels die zich vol vreten met maïsresten alvorens gezamenlijk af te reizen naar Frankrijk en Spanje om daar de winter door te brengen. In het noordoosten/oosten vormen de Enbertsdijkvenen in Overijssel de belangrijkste stopplaats en verder in Oost-Brabant en Noord-Limburg, te weten de Strabrechtse Hei, De Hamert, de Groote-, Deurnese- en Maria-peel en de Meinweg. Meestal zijn het gebieden die groot van oppervlak zijn en vrij rustig.
De trek naar het zuiden gaat gepaard met veel kabaal, een soort toeterend geluid. Af en toe afgewisseld door hogere fluitende geluiden, dit geluid is dan afkomstig van de jonge kraanvogels die voor het eerst met hun ouders naar zuidelijker streken trekken. In maart en april trekken de kraanvogels weer vanuit het zuiden naar het noorden.
DE KRANENZOMER VAN 2018
In 2018 in de nacht naar 10 oktober de laagste temperatuur van 3,2°C op het KNMI-station Nieuw Beerta en aan de grond de laagste temperatuur op het KNMI-station Eelde met -0,3°C. De koude luchtlaag was niet erg dik, zo was de laagste temperatuur op het KNMI-station Deelen 7,8°C. Het KNMI-station Deelen ligt op een hoogte van rond 48 meter. Overdag op 10 oktober 2018 op het KNMI-station Arcen en ook in Borculo 24,4°C en daarmee konden we wel spreken van een kranenzomertje. In 2019 op 10 oktober in Borculo 9°C lager dan in 2018 op 10 oktober en in 2020 rond 10°C lager, daarmee niet bepaald een kranenzomertje. Overigens in 2018 op 10 oktober geen record voor 10 oktober, dat staat stevig in de spreekwoordelijke schoenen van 10 oktober 1921 met 30,1°C op het opgeheven KNMI-station Sittard.
Voor Borculo 10 oktober 2018 met 24,4°C wel een datumrecord, het oude record was 21,7°C van 10 oktober 2005. Het decade-record bleef nog wel staan voor 1 oktober 2011 met 25,7°C in Borculo. Voor Borculo was tot 2018 de 24,4°C wel de hoogste temperatuur zo ver in het seizoen. Dat record sneuvelde in 2018 weer op 13- en 14 oktober met voluit zomerse temperaturen van boven de 25°C met op 13 oktober 27,5°C en op 15- en 16 oktober nog bijna 25°C.
Het KNMI-station De Bilt vestigde 10 oktober 2018 nog een record voor oktober wat betreft de langste reeks warme dagen op rij. Van 10 t/m 17 oktober 2018 acht warme dagen op rij, het oude record was zeven warme dagen op rij van 5-11 oktober 1969. Landelijk in het zuidoosten van het land in oktober 2018 zelfs negen warme dagen op rij, in 1921 het landelijk record in het zuidoosten met elf warme dagen op rij van 1-11 oktober.
Onderstaande foto maakte Corry van Hoogeloon in het bos in de regio Breda, prachtig ochtendgloren in de eerste oktober-decade.
EEN DUIK IN HET VERLEDEN
– In 2021 in de nacht naar 10 oktober net geen vorst op waarnemingshoogte met 0,6°C op het KNMI-station Eelde. Overigens werd deze 0,6°C bereikt na 8 uur, tot 8 uur was het minimum 0,8°C. Aan de grond op vier KNMI-stations grondvorst en dat waren Deelen, Heino, Hupsel en Twente met de koudste plek Hupsel met -2,1°C. Het KNMI-station Eelde met de laagste temperatuur op waarnemingshoogte van 0,6°C had geen grondvorst. Sterker nog, aan de grond op het KNMI-station Eelde met 0,9°C zelfs wat hoger dan op waarnemingshoogte.
– In Borculo viel in 2020 op 10 oktober 18,4 millimeter aan neerslag en daarmee voor de neerslag een nieuw datumrecord. Het oude neerslagrecord voor 10 oktober was 18,2 millimeter uit 1997.
– In 2019 tot in de ochtend van 10 oktober viel in de regio Castricum in Noord-Holland al 125 millimeter neerslag. Veel landerijen in Noord-Holland stonden blank en dat was een ramp voor de akkerbouwers omdat veel gewassen nog in de grond stonden.
– In 2016 in de nacht naar 10 oktober had van de KNMI-stations alleen Deelen lichte vorst op waarnemingshoogte met -0,8°C en aan de grond -2,3°C.
– Op 10 oktober 2011 op het KNMI-station De Bilt een minimum-temperatuur van 16,3°C, daarmee een datumrecord en het hoogste oktober-minimum over het hele etmaal.
– De temperatuurverschillen waren op 10 oktober 2009 ook heel opmerkelijk overdag. Zo was het rond het middaguur in Groningen slechts 7°C met een oostelijke wind en in Zeeland rond 15°C met een westelijke wind. Het maximum in het Groningse Zuidhorn kwam niet verder dan 10,8°C en het KNMI-station Nieuw Beerta kwam niet eens boven de 10°C uit met 9,6°C. Daarentegen in Borculo werd het nog 17,3°C.
– In 2009 in de avond van 10 oktober raasde een tornado over het Duitse Graben-Neudorf dat ten noorden van Karlsruhe ligt. De tornado raasde recht over het dorp en richtte in korte tijd voor duizenden euro’s schade aan. In die zuidwesthoek van Duitsland was het niet de eerste keer dat men te maken kreeg met natuurgeweld. Wie herinnert zich niet de kerststorm van 1999 met de “orkaan” Lothar, de zwaarste storm van het Europese land van de vorige eeuw!
– In 1982 viel op 10 oktober op het KNMI-station De Bilt 26,1 millimeter aan neerslag. In de periode 11-15 oktober viel in Eelde 35 millimeter, in Twente 55 millimeter, in Vlissingen 29 millimeter en in Rotterdam 61 milllimeter.
– Op 10 oktober 1969 op het KNMI-station Gilze-Rijen 13,2°C. Op het KNMI-station De Bilt van 5- t/m 11 oktober 1969 boven de 20°C.
– Op 10 oktober 1941 viel op het KNMI-station De Bilt 29,7 millimeter aan neerslag, voor De Bilt is dat het datumrecord. In Amsterdam viel 51 millimeter neerslag, in Edam 49 millimeter, in Lisse, Abcoude en Loenen a/d Vecht 41 millimeter, in Radio Kootwijk 40 millimeter en in Aalsmeer en Bakkum 39 millimeter. In de periode 10-19 oktober viel in Edam 148 millimeter.
Koude lucht bereikte de hogere delen van het Duitse middelgebergte op 10 oktober 2013, zo viel er vanaf 1000-1100 meter al wat sneeuw, o.a. op de Feldberg in het Zwarte Woud zoals op onderstaande foto is te zien.
MEER DAN 10 UUR ZON PER DAG
In oktober 2005 in Borculo van 10 t/m 13 oktober vier dagen op rij met meer dan 10 uur zon, dat was in Borculo nooit eerder voorgekomen zo laat in het seizoen. Overigens werd op 10 oktober 2005 op het KNMI-station Woensdrecht met 23,6°C nog wel de hoogste temperatuur van die maand gemeten.
Onderstaande foto is van 10 oktober 2005, hoge temperaturen op 10 oktober 2005 waar ook de schapen van genoten.
